XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

YOĞURTLU ÇİRİŞ OTU SALATASI

Yoğurtlu Çiriş Otu Salatası (Çiriş Yoğurtlaması) nasıl yapılır? Giderek daha fazla bilinse de hala ekseriyetin tanımadığı nefis bir ottur çiriş… Yetiştiği yörelerde çireş (Bitlis), yabani pırasa, Hıdırellezkamçısı, sarızambak, dağ pırasası, körmen otu, gülik, gulik, gülük, güllük bitkisi, çiviş, kirgiç, kirkiş, çirişne, kiriş bitkisi gibi isimler verilen bitki Mart, Nisan, Mayıs aylarında pazara gelir. Yenebilen yabani bitkilerle yapılan ot yemekleri arasında hususi bir yeri vardır. Bir - bir buçuk metre yüksekliğine ulaşabilir. Dip tarafları sarı renge yakın olan çirişin yaprakları uçlara doğru bir miktar sivrileşir. Sağlığa faydaları olduğuna inanılan çiriş otunun yaprakları pırasa kadar uzun değildir. Yüksek yerlerde kendiliğinden yetişen ve değişik bir kokusu olan çirişin körpe yapraklarından daha çok Doğu ve Güneydoğu Anadolu mutfaklarında lezzetli yemekleri yapılır.

Gözlemesi ve böreği de harika olan çirişin körpe yaprakları ile etsiz veya etli, pirinçli veya bulgurlu yemekleri, çorbası, pilavı, zeytinyağlıları, salataları; kıymalı, yumurtalı veya sade kavurması, omleti ve turşusu yapılır. Ispanak ve pırasanın kullanılabildiği birçok yerde malzeme olabilir. Nispeten kısa süren bahar mevsiminde alınıp derin dondurucuda saklanabilir. İşte bu nefis bitki ile yapılan yoğurtlu çiriş otu salatasının resimli tarifi…

YOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASI

Yoğurtlu Çiriş Otu Salatası Malzemeleri

Bir kg çiriş otu

Bir kâse katı yoğurt

Üç – dört diş sarımsak

Bir çay kaşığı tuz

Sıvıyağ


Bir çay kaşığı pul biber

Bir çay kaşığı kuru nane

YOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASIYOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASIYOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASIYOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASIYOGURTLU-CIRIS-OTU-SALATASI

Yoğurtlu Çiriş Otu Salatası Hazırlanış Aşamaları

  1. Çiriş Otu Nasıl Temizlenir? Sapların birleştiği yerdeki şeffaf zar sıyrılıp, zarın bulunduğu uçlar kesilir. Kök bölgeleri kesilen çiriş otları ayıklanır, yaprak uçları ve sararmış yapraklar alınır, Tek tek yaprakları ayrılır, ıspanak gibi kumlu olabildikleri için bol suda üç – dört defa iyice yıkanır. Temizlenir ve suyu süzülür. Küçük küçük doğranır. Bir süre suda bekletilip tekrar süzülür.
  2. Çiriş Otu Nasıl Pişirilir? Bir tencereye alınarak üzerini geçecek kadar kaynar su içinde yumuşayıncaya kadar beş - on dakika kadar haşlanır.
  3. Pişen çiriş otları süzdürülür. Elde iyice sıkılarak suyu çıkarılır.
  4. Sarımsaklı yoğurt hazırlanır, tuzu da ayarlanarak otlarla karıştırılır ve servis tabağına alınır.
  5. Sıvıyağ ocakta kızdırılarak pul biber ve kuru nane eklenerek salatanın üzerine gezdirilir. Yoğurtlu Çiriş Otu Salatası maydanoz yaprakları veya ikiye bölünmüş zeytinlerle süslenebilir.

Not: Sarımsaklı yoğurt ve zeytinyağı bir arada olunca Balkan mutfaklarının sosu olan tarator olarak da isimlendirilir. Çiriş otu haşlanmayıp kavrularak yoğurtlu çiriş kavurması halinde hazırlanabilir.

Çiriş Otu ile Alakalı İlave Bilgiler

Aşağıdaki bilgiler pazardan aldığı çiriş otu ile nefis yemekler yapacak olanlardan ziyade meraklıları içindir:

  1. Çiriş Otu Faydaları (Yabani Pırasanın Faydaları): Saç dökülmelerini azalttığına, bazı enfeksiyon tedavilerine, adet düzensizliklerinin giderilmesine, emziren annelerin sütlerinin çoğalmasına destek olduğuna inanılan çiriş otu C vitamini ihtiva eder. Egzama, çıban, sivilcelere ve diğer bazı cilt hastalıklarına karşı suyu ve köklerinden elde edilen merhem kullanılır. Çiriş otu faydaları arasında bir karışımının bağışıklık sistemini güçlendirecek şekilde beyaz kan hücreleri sayısını arttırdığı (https://patents.google.com/patent/US5091181?oq=asphodelus+white) ifade edilmekte, mikrop öldürücü tesire sahip olduğu, mesane taşlarını düşürdüğü, romatizma ve mafsal ağrıları yanında geçmeyen diğer ağrıları dindirdiği iddia edilmektedir.
  2. Çiriş Otu Nedir? Beyaz veya sarı çiçekleri yanında tatlı yaprakları olan çok yıllık otsu bir bitkidir. "Otlu peynir hangi ottan yapılır? Otlu peynirin içindeki otun adı nedir? Otlu peynir nerede meşhurdur" diye merak edenler bilsin ki gulik otu Van yöresinde otlu peynir yapımında kullanılan yirmi beş civarındaki ottan biridir. İtalyanların hususi peyniri rignano garnacigonun imalinde de çirişten istifade edilmektedir. Kök yumrularından ayakkabı imalatında kullanılan yapıştırıcı imal edilmektedir. Daha çok bilindiği Bitlis, Erzurum, Kahramanmaraş gibi doğu vilayetlerinde olduğu gibi batı ve güney şehirlerinde de yetişmektedir. Adana, Antalya, Aydın, İçel, İstanbul, Hatay yörelerinde çiriş olarak bilinir. Aydın, İzmir, Muğla gibi Batı Anadolu yörelerinde Çiriş, Çivriş, Kireçlik, Kireşlik, Kirgiç, Kirgiçkökü, Kiriş, Kiriş otu, Kirişgöbeği, Kirişlik, Kirkiş gibi isimler verilir. Çanakkale ve Balıkesir’de verilen ad daha farklıdır: Nünü, Nünülük. 
  3. Çiriş otu kimlerdendir? Pazarda karşımıza çıkan ve çiriş otu diye satılan 100 gramında 129,4 mg C vitamini bulunduran Eremurus spectabilis (Foxtail lilly) midir? “Eremurus cinsi, 40'dan fazla türün dâhil olduğu Liliaceae familyasının en geniş cinslerinden biridir. Bu cinsin doğal popülasyonları, kuru ve taşlı yamaçlara yayılmıştır. Çiriş otu, çireş, dağ pırasası, yabani pırasa, güllük, kiriş, sarı çiriş, sarı zambak gibi yerel adlarla bilinen E. spectabilis, Türkiye'de yabani yenilebilir bir sebze olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır ve geleneksel olarak halk tıbbında da kullanılmıştır.” (Çınar, 2017) Yoksa Wikipedia’nın belirttiği gibi “Çiriş ya da Çiriş otu (Asphodelus), Asphodelaceae familyasından Asphodelus cinsinin oluşturan bitki türlerinin ortak adı” mıdır? Bilimsel sınıflandırma olarak her ikisi de Planteae (Bitkiler) âleminde Angiosperms (Kapalı tohumlular) ve Monocots (Bir çenekliler) Klad’ında yer alıp Asparagales takımının Asphodelaceae Familyasında mensup olsalar da Wikipedia’da Asphodelus cinsi (genus) olarak foxtail lilly ise Eremurus olarak ifade edilmektedir. “Yemeği yapılarak tüketilen Çiriş otu ya da yabani pırasa (Asphodelus aestivus L.) … için elde edilen bu veriler, çiriş otunun C (847,97±32,62 µg/g) ve B3 (279,67 ± 11,48) vitaminleri açısından çok iyi bir kaynak olduğu, ayrıca yeterli miktarda da glutatyon (GSH), B1, B6 ve B9 (folik asit) vitamini ihtiva ettiğini göstermektedir. “(Karataş, 2011) “Bu sonuçlara göre çiriş otu (Asphodelus aestivus) kaynatılmış su ekstresi orta derecede serbest radikal gideren doğal bir antioksidan kaynağıdır.” (Bursal, 2013) “Phylogenetic analysis of Eremurus, Asphodelus, and Asphodeline (Xanthorrhoeaceae-Asphodeloideae) inferred from plastid trnL-F and nrDNA ITS sequences” (Safar, 2014) adlı çalışma önemli seviyede benzerliğe rağmen farklı bitkiler olduğunu gösteriyor. https://www.researchgate.net/publication/262453645_Phylogenetic_analysis_of_Eremurus_Asphodelus_and_Asphodeline_Xanthorrhoeaceae-Asphodeloideae_inferred_from_plastid_trnL-F_and_nrDNA_ITS_sequences

Yorum yapın

Misafir olarak yorum yapın

0
Yorumlarınız yönetici tarafından değerlendirilecek.
  • Henüz hiç yorum yok